Sosyal ortamlarda ve kişisel performans gerektiren durumlarda, başarısız olacağı, aşağılanacağı ve utanılacak şekilde davranacağına ilişkin, kişinin aşırı ve sürekli korku duymasını sosyal fobi olarak adlandırılıyor.

Doç. Dr. Erhan Kurt, “Bu yüzden sosyal fobik kiÅŸi bu tür ortamlara girmekten kaçınmakta, girmemekte, eÄŸer girerse huzursuz olmaktadır. EÄŸer kaçma ve kaçınma davranışı iÅŸ-özel-sosyal yaÅŸamı olumsuz etkiliyorsa sosyal fobi teÅŸhisi konulmaktadır” dedi.

Ergenlik Döneminde Başlıyor

Hastalığın belirtilerinin ergenlik döneminde (15-25 yaş) başladığını belirten Doç. Dr. Erhan Kurt, şunları kaydetti:

“Çarpıntı, terleme, gerginlik, ağız kuruluÄŸu, yüz kızarması ve midede rahatsızlık hissi en sık belirtileridir. Sosyal fobikler için en sıkıntı verici davranışlar ise, kalabalık önünde konuÅŸmak, baÅŸkalarıyla birlikte yemek yemek, baÅŸkalarının önünde yazı yazmak, toplu taşıma araçlarıyla seyahattir.”

Sosyal fobinin birçok psikiyatrik hastalıkla birlikte görülebileceÄŸini de aktaran Doç. Dr. Erhan Kurt, “Depresyon, agorafobi, yaygın anksiyete bozukluÄŸu, alkol ve madde kötüye kullanımı, intihar en sık birlikte görülen durumlardır. Alkol ve madde kötüye kullanımı 2-3 kat artmaktadır, çünkü kendi kendini tedavi edici araçlar olarak kullanılmaktadır” dedi.

Araştırmalar hastalığın Türkiye ve dünyada farklı oranlarda görüldüğünü gösterdiğini vurgulayan Kurt, şöyle devam etti:

“Çünkü bazı toplumlarda utangaçlık ve çekingenlik desteklenen ve tasvip edilen bir durumdur. ülkemizde ‘ne kadar uslu çocuk’, ‘ne kadar ağırbaÅŸlı genç’, ‘ne terbiyeli hiç sesi çıkmıyor’ cümleleri hepimizin kulağına çalınmıştır. Ãœlkemizin batı ve doÄŸu coÄŸrafyasında farklı tutumlar olduÄŸu gibi dünyanın bize göre doÄŸu ve batısında da farklı tutumlar ve gelenekler sosyal fobi oluÅŸumuna zemin hazırlamakta veya önleyici olmaktadır. ÖrneÄŸin Japonya’da normal kabul edilen bir davranış ABD’de sosyal fobik bir davranış yani hastalık olarak kabul edilebilmektedir. Yani toplum-aile tutumları ve eÄŸitim önemli bir faktördür.”

Kadınlarda Daha Sık Görülüyor

Hastalığın biyolojik bir yanı olduÄŸunu da hatırlatan Doç. Dr. Erhan Kurt, “Sosyal fobi aynı aile içinde ve ikizlerde daha sık görülmektedir. Farklı toplumlarda yaygınlığı % 5-15 civarında bulunmuÅŸtur. Bazı araÅŸtırmalar kadınlarda daha sık görüldüğünü göstermekle birlikte, erkeklerin sosyal anksiyetelerini yatıştırmak için alkole baÅŸvurmaları nedeniyle daha az sosyal fobi tanısı almaları açıklayıcı olabilir. Medeni durum olarak sosyal fobik olanların olamayanlara göre daha sıklıkla yalnız yaÅŸayan, evlenmemiÅŸ ya da boÅŸanmış kiÅŸiler oldukları görülmektedir” dedi.

Tedavinin en önemli ayağının bu durumun bir “huy” ya da kiÅŸilik özelliÄŸi deÄŸil hastalık olduÄŸunun kavranmasından geçtiÄŸini vurgulayan Kurt, “Günümüzde pek çok ilaç sosyal fobi tedavisinde kullanılmaktadır ve baÅŸarılarını ispat etmiÅŸlerdir. En etkili terapi yöntemi diÄŸer kaygı bozukluklarında olduÄŸu gibi BiliÅŸsel Davranışçı Terapi’dir. Bunun bir parçası olarak Sosyal Beceri EÄŸitimi uygulanması gereken yöntemdir” diye konuÅŸtu.